مؤلفه‌های سبک زندگی دینی از دیدگاه مقام معظم رهبری (قسمت اول)

مؤلفه‌های سبک زندگی دینی از دیدگاه مقام معظم رهبری (قسمت اول)

بسم الله الرحمن الرحیم

مؤلفه‌های سبک زندگی دینی از دیدگاه مقام معظم رهبری

قسمت اول: حوزه فکر و اندیشه

در یک نگاه کلی و در نسبت انسان، دنیا و آخرت، سه نوع سبک زندگی کلی را می‌توان برای انسان متصور شد. نخست، سبک زندگی راهبانه که در آن، ترک دنیا و لذایذ آن اساس اندیشه را تشکیل می‌دهد. این نگاه را شاید در غرب دوران قبل از رنسانس بتوان به‌صورت جدی مشاهده کرد. سبک زندگی دوم، سبک فلسفی کامجویانه از دنیاست که هیچ اعتقادی به آخرت ندارد و هدف انسان را کامجویی از دنیا قلمداد می‌کند. دیدگاه سوم، دیدگاه اسلامی است که هم دنیا و هم آخرت را توأمان مدنظر دارد و یکی را پلی برای رسیدن به دیگری قلمداد می‌کند.[۱]

مفهوم سبک زندگی دینی از دیدگاه رهبری[۲]

از دیدگاه حضرت آقا (حفظه الله)، سبک زندگی در حقیقت همان «عقل معاش» است که در روایات از آن سخن رفته است. ایشان دو سبک کلی را برای زندگی تعریف کرده‌اند: سبک زندگی غیرتوحیدی، که در آن تعالیم مکاتب مادی در صدر است و مفاهیم مصرف‌گرایی، لذت‌گرایی و عرفی بودن دین حاکم است و سبک زندگی توحیدی، که در آن دستورات الهی در صدر است و سیاست، فرهنگ و اقتصاد از این مفاهیم تأثیر می‌پذیرد.[۳]

به‌طورکلی مؤلفه‌های سبک زندگی را در اندیشۀ رهبری می‌توان در پنج حوزۀ کلی ترسیم کرد که هر یک از این حوزه‌ها دارای مؤلفه‌هایی است که خطوط کلی زندگی یک مسلمان را ترسیم می‌کنند. در ادامه به اولین بخش از آن می‌پردازیم:

مؤلفه‌های سبک زندگی دینی در حوزۀ فکر و اندیشه

یک) ایمان: «ایمان تابع تعریف انسان از زندگی و هدف آن است. رفتار اجتماعی و سبک زندگی، تابع تفسیر ما از زندگی است. هر هدفی که ما برای زندگی معین کنیم، متناسب با خود، یک سبک زندگی به ما پیشنهاد می‌کند… باید هدفی را ترسیم کنیم و بدان ایمان بیاوریم…. بر اساس این ایمان، سبک زندگی انتخاب خواهد شد»[۴]

دو) علم و آگاهی : علم؛ عامل عزت، قدرت و امنیت ملت است» «کشوری که دستش از علم تهی است، نمی‌تواند توقع عزت، استقلال، هویت و شخصیت، امنیت و رفاه داشته باشد».[۵]

سه) پرهیز از تقلید: «تقلید از غرب برای کشورهایی که این تقلید را برای خودشان روا دانستند و عمل کردند، جز ضرر و فاجعه به بار نیاورده؛… فرهنگ غرب، یک فرهنگ مهاجم و نابودکنندۀ فرهنگ‌هاست. هر جا غربی‌ها وارد شدند، فرهنگ‌های بومی را نابود کردند، بنیان‌های اساسی اجتماعی را از بین بردند؛ تا آنجایی که توانستند، تاریخ ملت‌ها را تغییر دادند»[۶]

چهار) توجه به نمادهای دینی: «مطلقاً نباید نشانه‌های اسلامی را تضعیف کرد. بعضی‌ها به اسم اینکه ما اهل ریا نیستیم و نمی‌خواهیم تظاهر کنیم، شعائر اسلامی، علامت‌های اسلامی، رفتار اسلامی و پرچم‌های اسلامی را از زندگی خودشان و مردم جمع می‌کنند. بنده مطلقاً این را توصیه نمی‌کنم.»[۷]

پنج) توجه به ارزش‌های فرهنگی و تاریخی:

معماری اسلامی: توجه به نمادهای بصری و جلوه‌های ظاهری در شهر، یکی از مهم‌ترین تأکیدات رهبری است؛ تأکیدی که دربردارندۀ اهمیت پرداختن به شکل و چگونگی اجرای پروژه‌های عمرانی و پارامترهای معماری شهری متناسب بافرهنگ اسلامی شهروندان ایرانی می‌باشند[۸]

توجه به زبان: «اکنون زبان فارسی بهترین حامل و رسانه برای معارف، افکار، نوآوری و تمدن عمیق اسلامی محسوب می‌شود»[۹] «آن روزی را باید دنبال کنیم که اگر در دنیا دانشمندی خواست یک نظریۀ علمی را بفهمد، بشناسد، حل کند و با یک اختراع آشنا شود، مجبور شود زبان فارسی را یاد بگیرد»[۱۰]

توجه به تاریخ: «اساس تحول باید بر ملاحظۀ عناصر اصلی هویت ملی قرار داده شود، که آرمان‌های اساسی و اصولی، مهم‌ترین آن‌هاست…. اگر یک کشوری همۀ پیشرفت‌ها را داشت، اما.. از گذشته و تاریخ خود هیچ بهره‌ای نداشت و نبرده بود، این کشور مطلقاً پیشرفت نخواهد کرد؛ زیرا هویت ملی، اساس هر پیشرفتی است».[۱۱]

شش) الگو گیری از اهل‌بیت(علیهم‌السلام): «خدای متعال به ما مسلمانان دستور داده است که از پیامبر (ص) تبعیت کنیم…. جامعۀ اسلامی ما آن‌وقتی به معنای واقعی کلمه جامعه اسلامی کامل است، که خود را بر رفتار پیامبر(ص) منطبق کند»[۱۲]

تهیه‌شده در تولید محتوای سبک یاس

 


  1. شریعتی، سید صدرالدین (١٣٩٢). «درآمدی بر سبک زندگی اسلامی در آیات و روایات». فرهنگ مشاوره و روان درمانی، ش ١٣: ١٠١.
  2. امینی، نوروز؛ حلال خور، کوثر (۱۳۹۴). مولفه های سبک زندگی دینی از دیدگاه مقام معظم رهبری. مهندسی فرهنگی. شماره ۸۴٫
  3. دیدار جوانان، ۲۳ / ۷ / ۱۳۹۱
  4. بیانات در دیدار جوانان، ۲۳/ ۷/ ۱۳۹۱
  5. بیانات در دیدار نخبگان جوان، ۱۳۸۶. ۰۶. ۱۲
  6. بیانات در دیدار مردم بیجار، ۲۸ / ۲ / ۱۳۸۸
  7. بیانات در دیدار رئیس جمهور و اعضای هیئت دولت، ۰۸/ ۰۶/۱۳۸۴
  8. پیام آغاز به کار سومین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا، ۸ / ۲/ ۱۳۸۶
  9. بیانات در دیدار اعضای دومین مجمع بین المللی زبان فارسی، ۱۲ / ۱۲ / ۱۳۷۰
  10. بیانات در دیدار گروهی اژ مخترعان و نوآوران جوان کشور، ۳۰ / ۱ / ۱۳۸۴
  11. بیانات در دیدار دانشگاهیان سمنان، ۱۸ / ۸ / ۱۳۸۵
  12. خطبه های نماز جمعه، ۵ / ۷ /۱۳۷۰